Home

uyku-duzeni

İnsan uykusundan niçin uyandırılıyor?

وَهُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُم بِاللَّيْلِ وَيَعْلَمُ مَا جَرَحْتُم بِالنَّهَارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيهِ لِيُقْضَى أَجَلٌ مُّسَمًّى ثُمَّ إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ

“O’dur sizi geceleyin ölü yapan  ve gündüzün ne yaptığınızı bilen. O, sizi tespit edilen ömrü tamamlamak üzere her gün  hayata geri döndürür. En sonunda O’na döndürüleceksiniz: ve o zaman yaptığınız bütün şeyleri size gösterecektir.”  (En’âm 60)

Âyetin ilk bölümünde ‘Vehuve-lleżî yeteveffâkum billeyli / O, geceleyin sizi ölü kılar, ifadesi gösteriyor ki uyku ölümün benzeridir. O halde hemen şu noktayı tespit edebiliriz: Kendilik bilincine sahip olmayan kişi bir nevi ölüdür.  Uykuda her insan kendilik bilincini kaybeder; o, artık bir ölüdür. Uykudan uyanmak ise kendilik bilincine geri dönmektir; uyanıklık da bir nevi hayattır.

Neden ‘bir nevi’ diyoruz? Çünkü uyanıklık hali amel/kulluk yapabilmesi için insana verilmekte, insan uykusundan amel yapsın diye uyandırılmaktadır; fakat insan eğer,  ‘uykudan niçin uyandırıldığının’ bilincinde olmazsa o yine uykudadır; gaflet uykusundadır. Uyanıkken duygu, akıl ve bilinç birlikte hareket ettiği takdirde kişi gerçek bir kulluk zevkine erişebilecektir. Akıldan ve buna bağlı bilinçten yoksunluk durumunda ise, kişi, duygusal yaşantıya mahkûm olacaktır ki, bu gaflettir. Gaflet ise bir nevi ölümdür.

İnsandaki bilincin ve hareketin kaynağı ruhtur. Uyanık halindeyken ruh, faaldır ve insan tamdır. Uyku halinde ise ruh pasiftir, haliyle insan artık tam değildir. Uyku sırasında ruh pasif bir durumda kaldığından insanın hareketi sınırlanıp bilinci kapanmaktadır. Bu yüzden âyette uyku ölüme benzetilmiştir. ‘Uyku, ölümün kardeşidir yahut uyku ölümün yarısıdır’ da denilmiştir.

Kur’ân’dan öğreniyoruz: Ashab-ı Kahf üç yüz yıldan fazla bir süre uyutulmuştur; yine Bakara suresi 259. âyette “Yahut altı üstüne gelmiş  bir şehre uğrayan kimseyi görmedin mi? O, Allah, burayı ölümünden sonra nasıl diriltecek acaba?” demişti. Bunun üzerine, Allah onu öldürüp yüzyıl ölü bıraktı, sonra diriltti ve ona sordu: Ne kadar  kaldın? O, bir gün veya bir günden daha az kaldım, diye cevap verdi. Allah, şöyle dedi: Hayır, yüz sene kaldın. Böyle iken yiyeceğine ve içeceğine bak, henüz bozulmamış. Bir de eşeğine bak! Böyle yapmamız seni insanlara ibret  kılmamız içindir. Eşeğin kemikler(in)e de bak, nasıl onları bir araya getiriyor, sonra onlara nasıl et giydiriyoruz? Kendisine bütün bunlar apaçık belli olunca, şöyle dedi: Şimdi, biliyorum ki; şüphesiz Allah’ın gücü her şeye hakkıyla yeter”  âyeti uyku ile ölüm ilişkisini ve uyku mezarından yeniden haşr oluşu net bir şekilde bize göstermektedir.

Varlık Allah’ın mülküdür; mülkünde her çeşit tasarrufu yapan O’dur. Kişiyi uykuda tutan, uykudan ayıran ve hayata salan, yahut ölümle çürüttüğüne tekrar beden giydiren, mülkün sahibi olan Allah’tır. İnsanlar, uykudayken, ‘ölüm dinlenmesinde’ bekletilmekte, uykudan uyandırılarak da kendilerine hayatta katılma fırsatı verilmektedir. Bu durum kişinin yaşam süresine kadar (ecel) sürer.

Uyku olayı açıkça göstermektedir ki, Ahiret sabahının insanlığı da uzun uykularından, -her günkü uykularından kalkıyormuş gibi-, kolay bir şekilde uyanacak ve yeni bedenleriyle buluşacaklardır. Artık ikinci ve ebedi hayat başlamıştır. O zaman herkese dünya hayatını nasıl kullandığıyla ilgili bilgi verilecektir. Dünya hayatını Allah tealaya kulluk yaparak tamamlayanlar ebedi bir sevince erişeceklerdir.

Sonuç: Her gün uyku mezarlığından uyandırılarak insana bir dünya, koca bir âlem armağan edilmektedir. Bu, amaçsız bir varoluş değildir; aksine, kendisine verilen değeri ve kendisine verilen imkanı anlayabilmesi ve Rabbine samimî kulluk yapabilmesi için kişiye verilen eşsiz bir armağandır.

(M. Talat Uzunyaylalı)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s